Arbeidsavtale

Arbeidstakarar skal alltid ha ein skriftleg arbeidsavtale. Dette gjeld uansett om det er ei fast eller midlertidig stilling. Det er ingen unntak frå denne regelen.

Det er arbeidsgivar sitt ansvar å utarbeide ein skriftleg arbeidsavtale. Mange konfliktar kan unngåast med ein tydeleg arbeidsavtale som er inngått så tidleg som mogleg. Arbeidstakar har rett til å få hjelp frå tillitsvald eller annan representant både ved utarbeiding og endringar i arbeidsavtalen. 

Arbeidstilsynet har utarbeidd ein mal for standard arbeidsavtale som dekker de krava i regelverket

Malen er tilgjengeleg på mange språk.

Begge parter kan unngå mange konfliktar dersom arbeidsavtalen er tydeleg og inneheld det han skal. 

Når skal avtalen inngåast? 

Dersom arbeidsforholdet har ei varigheit på meir enn ein månad, skal avtalen vere klar snarast mogleg, og seinast innan ein månad etter at arbeidsforholdet starta. I arbeidsforhold med kortare varigheit enn ein månad, eller ved utleige av arbeidskraft, skal det inngåast skriftleg arbeidsavtale direkte.

Kva skal arbeidsavtalen innehalde? 

Arbeidsavtalen skal innehalde opplysningar om forhold av vesentleg betydning i arbeidsforholdet. Avtalen skal som eit minimum gi opplysningar om følgande: 

  • Namn på arbeidstakar og arbeidsgivar (partane sin identitet). 
  • Arbeidsplassen. Dersom det ikkje eksisterer nokon fast arbeidsplass eller hovudarbeidsplass, skal arbeidsavtalen gi opplysning om at arbeidstakaren arbeider på forskjellige stader, og oppgi forretningsadressa eller eventuelt heimstaden til arbeidsgivar. 
  • Ei beskriving av arbeidet eller arbeidstakaren sin tittel, stilling eller arbeidskategori. 
  • Tidspunktet for når arbeidsforholdet begynner. 
  • Forventa varigheit dersom arbeidsforholdet er midlertidig, og grunnlaget for den midlertidige tilsettinga. 
  • Eventuelle reglar for prøvetid. 
  • Arbeidstakaren sin rett til ferie og feriepengar, og reglane for fastsetting av ferietidspunkt. 
  • Arbeidstakaren og arbeidsgivaren sine fristar for oppseiing. 
  • Den gjeldande eller avtalte lønna ved arbeidsforholdet sin start, eventuelle tillegg og andre godtgjeringar som ikkje inngår i lønna, for eksempel pensjonsinnbetalingar og kost- eller nattgodtgjering, utbetalingsmåte og tidspunkt for lønnsutbetaling. 
  • Lengde og plassering av den avtalte arbeidstida per dag og veke.  
  • Lengde på pausar. 
  • Avtale om særleg arbeidstidsordning etter reglane om redusert arbeidstid, fleksibel arbeidstid med vidare.  
  • Opplysningar om eventuelle tariffavtalar som regulerer arbeidsforholdet. Dersom avtale er inngått av partar utanfor verksemda, skal arbeidsavtalen innehalde opplysningar om kven tariffpartane er. 

Dersom arbeidet skal utførast i ulike periodar i løpet av året eller på uregelmessig spreidde dagar eller tidspunkt, skal arbeidsavtalen innehalde opplysingar om dette. Opplysingane må vere tydelege nok til at arbeidstakar kan rekne ut når han eller ho skal arbeide. Dette kan for eksempel gjerast ved at arbeidsavtalen inneheld konkrete tidspunkt for når arbeid skal utførast eller at avtalen viser til ein arbeidsplan som viser når arbeidet skal gjerast. 

Les om minimumskrav til innhaldet i den skriftlege avtalen i arbeidsmiljølova § 14-6

Avtalar i strid med lovverket

Det er ikkje anledning til å avtale seg bort frå lova. Dersom ein arbeidsavtale inneheld forhold som er i strid med reglar i lov eller forskrift, vil avtalen ikkje vere gyldig på desse områda, sjølv om han er underskriven av både arbeidsgivar og arbeidstakar. 

Dersom det for eksempel er avtalt ei kortare oppseiingstid enn det er anledning til i samsvar med arbeidsmiljølova, er det lova som gjeld. 

I nokre tilfelle vil det vere uklart om ein arbeidsavtale er lovstridig. Ein arbeidstakar kan gjennom arbeidsavtalen for eksempel forplikte seg til å ikkje ta seg anna arbeid i konkurrerande verksemd. Med mindre arbeidsavtalen ikkje strir direkte mot ei konkret lovføresegn, eller blir funnen urimeleg av retten, vil han vere gyldig. 

Arbeidstilsynet har ikkje myndigheit til å ta konkret stilling til lovlegheita i ein arbeidsavtale. Søk eventuelt juridisk bistand, for eksempel gjennom tillitsvald/fagforeining eller advokat. Dersom ei sak endar i retten, vil domstolen kunne ta stilling til lovlegheita i arbeidsavtalen. 

Dersom det ikkje er inngått skriftleg arbeidsavtale

Sjølv om arbeidsgivar alltid skal sørge for eiskriftleg arbeidsavtale, er det likevel ein del arbeidstakarar som jobbar utan arbeidsavtale. 

Ifølge avtalelova er eimunnleg avtale like gyldig som eiskriftlegEimunnleg avtale kan bli eit problem dersom det oppstår ueinigheit om kva som faktisk blei avtalt og om det i det heile tatt blei avtalt noko.

Ofte blir det påstand mot påstand. Derfor er det både eit lovkrav og ein klar fordel med skriftlege arbeidsavtalar. 

Dersom det ikkje er inngått eiskriftleg avtale om oppseiingstid, gjeld oppseiingsfristene i § 15-3 i arbeidsmiljølova. Arbeidstakar kan dermed ikkje gå på dagen, og arbeidsgivar kan ikkje seie opp arbeidstakar på dagen, sjølv om dei ikkje har ein skriftleg arbeidsavtale. 

 

Kva kan Arbeidstilsynet hjelpe med? 

Arbeidstilsynet kan rettleie generelt i lovverket, men kan ikkje ta konkret stilling til lovlegheita i ein skriftleg arbeidsavtale. Arbeidstilsynet kan påleggje arbeidsgivar å utarbeide ein arbeidsavtale som oppfyller lovkrava. 

Sjå også arbeidsmiljølova § 14-5 om krav til skriftleg arbeidsavtale


Konverter denne siden til PDF