• Om omstilling
• Omstilling og arbeidsmiljø
• Kva kan den enkelte gjere?
• Avtalar

Om omstilling

Omstilling i arbeidslivet kan skje på fleire nivå. Her nokre eksempel:

På verksemdsnivå:

• eigarskifte
• oppsplitting
• fusjon
• anbod
• outsourcing

Internt i verksemda på systemnivå:

• nye lønnssystem
• ny teknologi
• overgang frå linjeleiing til flat leiingsstruktur
• prosjektorganisering

Internt i verksemda på individuelt nivå:

• nye arbeidsoppgåver
• ny leiing
• nye arbeidsverktøy
• ny teknologi

Omstilling og arbeidsmiljø

Endrings- og omstillingsprosessar kan ha både positive og negative effektar for verksemder og arbeidstakarar, både med omsyn til produktivitet, arbeidsinnhald, trivsel og helse.

Positive effektar av omstilling kan vere

• læring og personleg utvikling
• meir variert og interessant arbeid
• auka ansvar, påverknad og sjølvstyring
• å sikre framtidige arbeidsmoglegheiter

Negative effektar av omstilling kan vere utryggleik og frykt for

• å miste jobben
• at ein ikkje har nødvendig kunnskap til nye arbeidsoppgåver
• at ein ikkje får nødvendig opplæring
• at ein ikkje kan stole på det som blir sagt
• å miste det gode arbeidsmiljøet

Om omstilling blir opplevd som ei belastning eller ei moglegheit av den enkelte, kjem an på faktorar som sjølvstyring, medverknad og fagleg utvikling. Utan å ta omsyn til desse faktorane som gir grunnlag for meistring, kan omstilling gi stressreaksjonar og sjukdom.

Det er derfor viktig å vere tydeleg på årsakene til omstilling og kva måla med omstillinga er. Å gi informasjon så tidleg som mogleg og regelmessig gjennom heile prosessen er avgjerande.

Arbeidsgivaren pliktar å vurdere dei konsekvensane omstillinga får for arbeidsmiljøet, og dette bør gjerast i samarbeid med verneombodet og arbeidsmiljøutvalet (AMU) viss dette finst. Etter ei slik risikovurdering skal det bli planlagt og gjennomført tiltak for å redusere eventuelle uheldige konsekvensar av omstillinga.

Du kan lese meir om generelle krav til arbeidsmiljøet i § 4-1 i arbeidsmiljølova (lovdata.no)

Du kan lese meir om krav til systematisk helse-, miljø- og sikkerheitsarbeid i § 3-1 i arbeidsmiljølova (lovdata.no)

Du kan lese meir om oppgåvene til verneombodet i § 6-2 i arbeidsmiljølova (lovdata.no)

Du kan lese meir om oppgåvene til arbeidsmiljøutvalet i arbeidsmiljølovens § 7-2 (lovdata.no)

Kva kan den enkelte gjere?

Som arbeidstakar må du sette deg inn i lov- og avtaleverk som gjeld på arbeidsplassen din, og ta kontakt med tillitsvalde eller verneombodet ditt for å få informasjon om det som skjer. Arbeidsgivaren har plikt til å informere og ta tillitsvalde, verneombod og eventuelt arbeidsmiljøutval (AMU) med på drøftingar om korleis omstilling kan skje.

Du kan lese meir om pliktene til arbeidsgivaren i § 2-1 i arbeidsmiljølova (lovdata.no)

Du kan lese meir om medverknadsplikta til arbeidstakar i § 2-3 i arbeidsmiljølova (lovdata.no)

Avtalar

Hovudavtalane mellom partane i arbeidslivet har føresegner knytte til omstillingar. Både hovudavtalen og mindre avtalar (bedriftsavtalar mellom verksemd og tilsette) er rammeavtalar som gir retningslinjer for korleis ein skal gjennomføre omstillingsprosessar.